İstanbul için iftar saatleri buradan takip edebilirsiniz.

İftar Topu, Ramazan ayında Müslümanların oruçlu geçirdiği gün sonunda akşam ezanı vakti ile birlikte iftar vaktinin geldiğini haber veren top (son dönemde ses bombası) ateşi. Günümüzdeki gibi ses sistemlerinin olmadığı devirlerde zaruret bugün ise gelenek şeklinde Türkiye’nin birçok il ve ilçesinde devam ettirilir.

Türkiye‘de mahya ile süslenmiş Sultanahmet Camii.

Ramazan veya Ramazan ayı (Arapça: رمضان), Hicri takvime göre yılın dokuzuncu ayı. İslamiyet’te Ramazan, oruç tutma ayıdır ve kutsal kabul edilir.

Arapça kökenli bir sözcük olan “Ramazan”, “Ramaza” (çok sıcak olma) kökünden gelir. Bunun nedeni muhtemelen Ramazan orucu ibadeti ilk uygulanmaya başlandığında yaz aylarına tekabül ediyor olmasıdır.^[1] Bazı Arap ülkelerinde Ramazan yerine “Fitr” sözcüğü kullanılır. Fitr, Arapça kahvaltı demektir.

Zamanı

Ramazan ayının zamanı Hicri Takvim‘e göre düzenlenir. Hicri takvim, Sünni inanışına göre Dört Büyük Halife‘den ikincisi olan Ömer‘in zamanında düzenlenmiştir.

Hicri Takvim bir ay takvimi olduğu için yıllar, miladi takvimden 11 – 12 gün kısadır. Bunun sonucu olarak Ramazan ayı her sene miladi takvimde öne kayar. Yaklaşık olarak her 32 senede bir, Ramazan ayı aynı tarihlere denk gelir.

2007 yılında, Türkiye’de Ramazan ayı, 13 Eylül ve 11 Ekim tarihleri arasında gerçekleşmiştir.^[2]

Hicrî takvimde Ramazan ayı

Mısır‘da Ramazan fenerleri.

Mısır‘da ışıklarla süslenmiş bir cami.

Ömer‘in hilafeti zamanında Arap Yarımadası‘nda; Persler, Romalılar ve başka medeniyetlerin kullandığı güneş ve ay takvimleri kullanılmaktaydı. Hicaz-Asir bölgesinde ise hem güneş hem de ay takvimi kullanılıyordu. Takvim oluşturma fikri ortaya çıkınca yapılan istişareler sırasında sahabeden Ali bin Ebu Talib, oluşacak takvimin peygamberin Medine’ye hicretini başlangıç tarihi olarak önermiştir. Bu görüş kabul edilmiştir fakat peygamberin hicretinin ay takviminin ilk ayı olan Muharrem’e değil de Rebiulevvel’e denk gelmesi sonucunda tarih geriye alınmıştır. Buna göre Hicrî takvimin başlangıcı miladî 23 Temmuz 622‘ye denk gelir, yılın dokuzuncu ayı da böylece Ramazan olur. Ramazan ayından önceki hicrî ay Şaban, Ramazan’dan sonraki ay ise Şevval ayıdır.

Hicrî takvimin salt ay takvimi olması hasebiyle, bu takvimdeki ayların mevsimlerle ilişkisi yoktur; yani her ay güneş takvimine göre her yıl pozisyonu değişir, ve böylece aylar mevsimler arasında gezinir – belirli bir mevsimin ayı olmazlar. Bu sebeple Ramazan ayı ve oruç dönemi her yıl değişir.

Ramazan orucu

Ana madde: Oruç

Mısır’da bir iftar sofrası

Malezya’da bir iftar sofrası

Bakara Suresi‘ne göre Kur’an‘ın İslam peygamberi Muhammed‘e gönderilmesi Ramazan ayında başlamıştır ve bu ay içinde “oruç” tutmak müslümanlara emredilmiştir. İlgili ayet şöyledir:

“O Ramazan ayı ki, insanları irşad için, hak ile batılı ayırt eden, hidayet ve deliller halinde bulunan Kur’an onda indirildi. Onun için sizden her kim bu aya erişirse oruç tutsun. Kim de hasta veya yolculukta ise tutamadığı günler sayısınca diğer günlerde kaza etsin. Allah size kolaylık diliyor, zorluk dilemiyor. Bir de o sayıyı tamamlamanızı ve size gösterdiği doğru yol üzere kendisini yüceltmenizi istiyor. Umulur ki, şükredesiniz!“ (Bakara suresi 185. ayet)^[3]

Bu ay boyunca gündoğumundan önceki alacakaranlık ile günbatımından sonraki alacakaranlık arasında yemek-içmek ve cinsel ilişkide bulunmak Müslümanlara yasak kılınmıştır. Mükellef olan Müslümanların Ramazan orucunu tutması farzdır^[4].

Oruç tutamayacak kimseler

İslam’a göre hasta ve yolcu olanlar, Ramazan ayında tutamadıkları oruçları daha sonradan kaza edebilirler.Sürekli oruç tutamayacak kadar hasta olanlar ile hamileler ve çocuklar oruçtan muaflardır. Adet dönemindeki kadınlar bu günleri sonradan kaza edebilirler. Yaygın uygulama, bu kaza oruçlarının Ramazan’dan sonraki ay olan Şevval‘de tutulması şeklindedir.

Ramazan Bayramı

Ana madde: Ramazan Bayramı

Ayın bitiminde, Türkçede Ramazan Bayramı ya da Şeker Bayramı olarak adlandırılan, bazı diğer Müslüman ülkelerde Fitr Bayramı olarak anılan bayram tüm Müslümanlarca kutlanır.

Nüfus çoğunluğu Müslüman olan ülkelerde Ramazan kutlamalarında çeşitli kültürel aktiviteler de yapılır ve bu ülkelerde belirli bir Ramazan kültürü oluşmuştur. Örneğin Türkiye’de geleneksel olarak Ramazan çadırları kurulur ve büyük camiler mahyalarla süslenir. Işıklarla etrafı süslemek birçok farklı ülkede Ramazan ayı kutlamaları içinde yer alan bir eylemdir.